Słowniczek

Urlop wypoczynkowy

Urlop wypoczynkowy to coroczna, nieprzerwana, płatna przerwa od pracy, przysługująca każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Prawo do urlopu jest niezbywalne — pracownik nie może się go zrzec ani przekazać innej osobie. Wymiar urlopu zależy od stażu pracy: 20 dni przy stażu poniżej 10 lat i 26 dni przy stażu 10 lat i więcej. Do stażu pracy wlicza się okresy nauki: szkoła zawodowa (3 lata), technikum (5 lat), studia wyższe (8 lat) — nie sumuje się ich. Urlop powinien być udzielany w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Niewykorzystany urlop przechodzi na rok następny, ale musi być udzielony do 30 września. Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko gdy jego obecność jest niezbędna i okoliczności nie były przewidywane — pokrywa wtedy koszty odwołania. Za niewykorzystany urlop przy rozwiązaniu umowy przysługuje ekwiwalent pieniężny.

20 dni przy stażu pracy poniżej 10 lat, 26 dni przy stażu 10 lat i więcej. Do stażu wlicza się okresy nauki — studia wyższe to 8 lat. Przy niepełnym etacie urlop proporcjonalny (np. 1/2 etatu = 10 lub 13 dni).

Do 30 września roku następnego. Po tym terminie prawo do urlopu nie wygasa (przedawnia się dopiero po 3 latach), ale pracodawca popełnia wykroczenie. Pracownik może żądać udzielenia urlopu, a w ostateczności — dochodzić go sądownie.

Nie — urlop co do zasady wymaga wniosku pracownika. Wyjątki: urlop w okresie wypowiedzenia (pracodawca może jednostronnie udzielić), zaległy urlop po 30 września oraz urlop zgodny z planem urlopów ustaloonym wcześniej.

4 dni w roku z puli urlopu wypoczynkowego, które pracownik może wykorzystać bez wcześniejszego planowania. Zgłoszenie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, przed godziną rozpoczęcia pracy. Pracodawca może odmówić tylko w wyjątkowych okolicznościach.

Ekwiwalent = wynagrodzenie za 1 dzień urlopu × liczba dni. Dzienną stawkę oblicza się dzieląc średnie miesięczne wynagrodzenie przez współczynnik ekwiwalentu (w 2026 roku — zależy od liczby dni roboczych). Wypłacany w ostatnim dniu pracy.

Powiązane pojęcia

Czas pracy

Dyskryminacja w zatrudnieniu

Elastyczne formy zatrudnienia

Godziny nadliczbowe

Kary porządkowe

Powiązane artykuły